Jaki blat kuchenny wybrać — porównanie materiałów

Najprostszy w obróbce i montażu jest blat laminowany: płyta wiórowa pokryta laminatem HPL, zwykle o grubości 38 mm. Jeśli chcesz zlew podwieszany albo dużo pracujesz przy wodzie, wybierz materiał odporny na wodę w całej grubości: kompakt HPL, konglomerat kwarcowy, spiek lub kamień. Drewno jest ciepłe w dotyku i da się je odnowić, ale wymaga regularnego olejowania.

Jakie są rodzaje blatów kuchennych?

Blat laminowany

To płyta wiórowa pokryta laminatem HPL, wykonanym według normy PN-EN 438. Przednia krawędź jest zwykle zaoblona i oklejona tym samym arkuszem laminatu — to tzw. postforming. Swiss Krono robi takie blaty o grubości 38 mm i długości 4100 mm, w szerokościach 600, 920 i 1200 mm. Laminat znosi parę, plamy z kawy czy wina i łagodne detergenty.

Słabe miejsca to krawędzie, łączenia i wycięcia. Według instrukcji Swiss Krono każde cięcie i frezowanie trzeba zabezpieczyć przed wilgocią, a spód blatu nad zmywarką lub piekarnikiem dodatkowo osłonić przed parą, np. samoprzylepną folią aluminiową. Zmywarki nie otwieraj tuż po zakończeniu mycia — gorąca para może trwale uszkodzić spód blatu.

Blat kompaktowy HPL

Kompakt to blat w całości z laminatu wysokociśnieniowego, z rdzeniem barwionym w masie: czarnym, szarym lub białym. Według Pfleiderer jest wodoodporny w całym przekroju, więc krawędzi nie trzeba uszczelniać; standardowa grubość to 12 mm. Cienki blat zmienia wymiary zabudowy: zlewozmywaki i płyty grzewcze projektuje się często pod blaty grubości ok. 39 mm, więc przy kompakcie bywają potrzebne maskownice lub szczeliny. Wycięcie na zlew lub płytę grzewczą robi się zawsze w jednym kawałku blatu, nigdy na łączeniu, a płyta grzewcza musi być co najmniej 50 mm od krawędzi. Kompakt obrabia się na profesjonalnych maszynach.

Blat drewniany

Blat drewniany robi się z litego drewna albo z płyty klejonej z lameli (Kronospan podaje takie płyty m.in. na blaty robocze). Chroni go olej albo olej z woskiem. Osmo podaje, że jego olej do blatów po dwóch warstwach jest odporny m.in. na wino, kawę, sok i wodę (badanie wg DIN 68861-1A). Drewno pracuje z wilgotnością, więc przy zlewie wycieraj wodę na bieżąco. Zaletą jest naprawialność: powierzchnię olejowaną odświeża się zwykle jedną warstwą oleju bez szlifowania, a głębsze rysy da się zeszlifować.

Konglomerat kwarcowy

Konglomerat, nazywany też kamieniem utwardzanym, to płyta z kruszywa kwarcowego i granitowego związanego żywicą. Technistone podaje, że składniki naturalne stanowią w jego materiale ponad 90%, a płyty mają grubość 12, 20 lub 30 mm. Powierzchnia jest nieporowata i mało nasiąkliwa. Na ciepło trzeba uważać: firma podaje krótkotrwałą odporność do 120°C i zaleca podkładki, bo gwałtowna zmiana temperatury może spowodować zżółknięcie, a nawet pęknięcie płyty. Przy uderzeniu metalowym przedmiotem krawędzie i narożniki mogą się odłupać. Technistone przeznacza swój materiał wyłącznie do wnętrz.

Kamień naturalny

Na blaty stosuje się m.in. granit i marmur. Według Natural Stone Institute kamienie krzemianowe, takie jak granit, są odporne na większość kwasów spotykanych w kuchni. Kamienie wapienne, takie jak marmur, matowieją od soku z cytryny, octu i innych kwasów, ale zmatowienia można wypolerować. Impregnacja nie czyni kamienia odpornym na plamy, tylko zmniejsza ich ryzyko. Wiele kamieni znosi ciepło, mimo to zaleca się podkładki.

Spiek

Spiek to wielkoformatowa płyta z surowców mineralnych (m.in. gliny, skalenia, piasku i kaolinu), formowana i spiekana. Laminam podaje porowatość bliską zeru i grubości od 3 mm do 2 cm, a o swoich blatach pisze, że znoszą bezpośrednie ciepło garnków i patelni bez uszkodzeń i odkształceń. Spiek jest bardzo odporny na zarysowania, ale firma ostrzega, że na polerowanej powierzchni metal może zostawić ślady, a przedmioty równie twarde jak ceramika, np. noże ceramiczne, mogą ją trwale porysować.

Stal nierdzewna

Stal nierdzewna to standardowy materiał w kuchniach gastronomicznych. Według branżowej ulotki o czyszczeniu stali nierdzewnej (udostępnianej przez niemiecki ośrodek informacji o stali nierdzewnej ISER) łatwo ją dokładnie i higienicznie wyczyścić, ale nie wolno używać twardych przedmiotów, drucianych zmywaków ani środków z chlorem. Powierzchnię trzeba wycierać do sucha, żeby nie zostawał osad z kamienia.

Porównanie: ciepło, woda, rysy i naprawa

Jaka grubość blatu kuchennego?

• Laminowany — zwykle 38 mm; niektóre wzory także 28 mm (Pfleiderer).
• Kompakt HPL — 12 mm.
• Konglomerat — płyty 12, 20 i 30 mm; masywniejszy wygląd uzyskuje się, podklejając krawędź.
• Spiek — płyty od 3 mm do 2 cm w ofercie jednej z firm; grubość na blat dobiera się według zaleceń dla konkretnej płyty.

Od grubości blatu zależy wysokość całej zabudowy oraz dobór zlewu i płyty grzewczej. Ustal ją, zanim stolarz wykona szafki — więcej w poradniku meble kuchenne na wymiar.

Zlew podwieszany czy wpuszczany — jaki blat?

Zlew wpuszczany (nablatowy) wkłada się od góry w wycięcie i pasuje do większości blatów; przy cienkich blatach sprawdź jego mocowanie. W blacie laminowanym krawędzie wycięcia uszczelnia się klejem wodoodpornym (np. D3 lub D4) i silikonem sanitarnym. Swiss Krono zaleca też, by wycięcie było co najmniej 50 mm od przedniej krawędzi i 150 mm od łączenia blatów.

Zlew podwieszany montuje się pod blatem, więc krawędź wycięcia zostaje na widoku i stale styka się z wodą. Dlatego wybiera się go zwykle do blatów odpornych na wodę w całej grubości. Pfleiderer opisuje frezowanie rowków ociekowych w kompakcie właśnie przy zlewach podwieszanych, a Technistone — rowki ociekowe w konglomeracie, które zaleca zaimpregnować. W blacie z laminatem na płycie BLACK WOOD (12 mm) Swiss Krono dopuszcza wyłącznie zlewy nablatowe. Sposób montażu sprawdź zawsze także w instrukcji zlewu.

Jak łączy się blaty w narożniku?

Blaty laminowane łączy się śrubami do blatów (tzw. śrubami rzymskimi) i dodatkowo elementami ustalającymi, np. typu Lamello lub Domino, które trzymają górne krawędzie na jednym poziomie. Krawędzie łączenia zabezpiecza się klejem wodoodpornym. Według Swiss Krono łączyć można tylko nad podparciem, niepodparty odcinek blatu nie powinien przekraczać 600 mm, a nawis — 300 mm.

Kompakt łączy się podobnie: śrubami do blatów, lamelkami i klejem. Konglomerat i kamień łączy kamieniarz; Technistone podaje, że blat o powierzchni do ok. 4 m² zwykle da się wyciąć z jednej płyty, a przy precyzyjnym wykonaniu łączenia są praktycznie niewidoczne. Blaty z kamienia, konglomeratu i spieku mierzy się zwykle po zamontowaniu szafek — ustal to z wykonawcą (zobacz pomiary i dostawy).

Od czego zależy wybór i cena blatu?

• Sposób gotowania — jeśli często odstawiasz gorące garnki, rozważ spiek albo trzymaj podkładki pod ręką; kroić na blacie nie warto na żadnym materiale.
• Rodzaj zlewu — podwieszany wymaga materiału odpornego na wodę w całej grubości.
• Naprawialność — drewno odnowisz sam, zmatowienie kamienia usunie kamieniarz, uszkodzony laminat zwykle się wymienia.
• Zakres prac — cenę blatu kształtują materiał, grubość, liczba wycięć i łączeń, obróbka krawędzi i montaż. Szczegóły w poradniku ile kosztują meble na wymiar.

Jeśli wybierasz też fronty, dopasuj je do blatu kolorem i odpornością — pomoże poradnik fronty meblowe.