Formatki na wymiar — jak zlecić cięcie i oklejanie płyt

Formatka to element mebla wycięty z arkusza płyty na konkretny wymiar — bok szafki, półka, front czy dno szuflady — zwykle z oklejonymi krawędziami. Żeby hurtownia przycięła i okleiła formatki tak, jak potrzebujesz, przygotuj jasną listę: wymiary z informacją, czy to wymiar gotowy, ilość, kierunek usłojenia, krawędzie do oklejenia, grubość obrzeża i rodzaj kleju. Kształty i otwory wycinane na maszynie CNC opisuje się dodatkowo w pliku DXF.

Co to jest formatka i jak powstaje?

Hurtownia tnie formatki z arkusza płyty, typowo 2800 × 2070 mm (o formatach i grubościach przeczytasz w poradniku płyta meblowa — rodzaje). Piła przy każdym cięciu zabiera pasek materiału, a brzegi arkusza się wyrównuje, więc z płyty nie wytniesz elementów o łącznym wymiarze równym arkuszowi. Ułożenie formatek na arkuszu, czyli rozkrój, hurtownia planuje w programie tak, by zostało jak najmniej odpadu.

Formatki to też sposób na meble do samodzielnego montażu: dostajesz pocięte i oklejone elementy, a skręcasz je sam. Porównanie z gotowymi modułami znajdziesz w poradniku meble na wymiar czy modułowe.

Jak przygotować listę formatek?

Wymiar gotowy czy wymiar cięcia?

Wymiar gotowy to wymiar elementu po oklejeniu krawędzi. Wymiar cięcia to wymiar płyty przed oklejeniem. Przykład: bok szafki ma mieć po oklejeniu 720 × 560 mm, a obrzeże 2 mm będzie tylko na przedniej, długiej krawędzi. Wtedy piła tnie 720 × 558 mm. Hurtownia uwzględni grubość obrzeża (i ewentualne frezowanie krawędzi przed oklejaniem) tylko wtedy, gdy wie, który wymiar podajesz — napisz to w nagłówku listy.

Długość, szerokość i kierunek usłojenia

W dekorach drewnopodobnych rysunek ma kierunek, czyli usłojenie. Ustal z hurtownią, który wymiar na liście biegnie wzdłuż usłojenia — często pierwszy, ale nie wszędzie. Boki szafek i drzwiczki mają zwykle usłojenie w pionie; przy szufladach decyduje projekt, ważne tylko, żeby sąsiednie fronty były spójne. W gładkich dekorach jednobarwnych kierunek zwykle nie ma znaczenia i hurtownia może obrócić formatkę, żeby zmniejszyć odpad.

Które krawędzie okleić?

Oznacz na liście każdą krawędź osobno: dwie wzdłuż długości i dwie wzdłuż szerokości. Okleja się krawędzie widoczne i te, które mogą mieć kontakt z wilgocią. W kuchni i łazience bezpieczniej okleić wszystkie — firmy płytowe, np. Swiss Krono w instrukcji blatów, każą zabezpieczać przed wilgocią każdą krawędź odsłoniętą przy cięciu.

Grubość obrzeża: 0,8 czy 2 mm?

Obrzeże to taśma, którą okleja się krawędź płyty. Robi się je z tworzyw (ABS, PVC — potocznie PCV, PP, akryl PMMA) albo z papieru melaminowego. Firmy robiące obrzeża oferują m.in. grubości 0,8 i 2 mm; SURTECO podaje je np. dla kolekcji dopasowanej do dekorów Pfleiderer, w szerokościach od 23 do 54 mm. Grubsze obrzeże, 2 mm, daje się zwykle na krawędzie narażone na uderzenia: fronty i przednie krawędzie boków i półek. Cieńsze, 0,8 mm, na krawędzie mniej widoczne, np. tylne. Kolor obrzeża dobiera się do konkretnego dekoru płyty.

Klej EVA czy PUR?

Obrzeże przykleja się na okleiniarce klejem topliwym. Do obrzeży z tworzyw stosuje się m.in. kleje EVA i PUR. Klej PUR po zastygnięciu dodatkowo sieciuje chemicznie; według firmy Kleiberit daje to bardzo wysoką odporność na temperaturę (od −30 do +150°C) i wilgoć, wyraźnie lepszą niż w klejach EVA. Dlatego do kuchni i łazienki pytaj o PUR.

Według Kleiberit szczególnie dobrze chroni przed wilgocią spoina zerowa, czyli niewidoczne połączenie obrzeża z płytą. Uzyskuje się ją m.in. obrzeżami z warstwą funkcyjną, którą topi laser, gorące powietrze albo promienniki podczerwieni — bez dodatkowego kleju (tak działa np. SURTECO FUSION-EDGE).

Nawiercanie pod zawiasy, prowadnice i konfirmaty

Wiele hurtowni i stolarni nawierca otwory razem z cięciem. Podaj je na rysunku albo w liście:

• puszki zawiasów we frontach — średnicę, rozstaw i odległość od krawędzi podaje karta zawiasu (np. przyrząd Blum ECODRILL pozwala ustawić odległość od krawędzi w zakresie 2–8 mm);
• otwory pod prowadniki zawiasów i prowadnice szuflad w bokach — według karty okucia;
• otwory pod konfirmaty, czyli wkręty meblowe do łączenia dwóch płyt pod kątem prostym (np. 7 × 50 mm);
• otwory pod kołki półek.

Zaznacz, które drzwiczki otwierają się w lewo, a które w prawo — od tego zależy, na której krawędzi frontu będą puszki. Więcej o samych okuciach w poradniku okucia meblowe.

Przykładowa lista formatek

Przykład dla szafki dolnej o szerokości 600 mm z płyty 18 mm; wymiary dopasuj do swojego projektu i okuć.

Pliki do programów rozkroju: arkusz i CSV

Cięcie płyt na wymiar zlecisz też online: długą listę wygodniej wysłać w pliku albo wpisać w formularz hurtowni. Hurtownie często przyjmują arkusz kalkulacyjny albo plik CSV według własnego wzoru — pobierz go, zanim zaczniesz. Typowe kolumny to: materiał (dekor i grubość), długość, szerokość, ilość, kierunek usłojenia, obrzeże na każdej z czterech krawędzi (grubość i kolor), nazwa elementu i uwagi, np. o otworach. Pilnuj jednostek (milimetry) i separatora dziesiętnego: w polskich arkuszach to zwykle przecinek, a w plikach CSV bywa kropka.

Frezowanie CNC z pliku DXF

Na maszynie CNC wycina się kształty, których piła nie zrobi: łuki, wycięcia, otwory i rowki. Do zlecenia dołącza się zwykle plik DXF, czyli rysunek 2D. Co sprawdzić w pliku:

• Skala i jednostki — rysuj 1:1 w milimetrach. DXF może zapisywać jednostki rysunku (zmienna $INSUNITS: 4 oznacza milimetry, 0 — brak jednostek); jeśli ich nie ma, napisz je w zleceniu.
• Zamknięty obrys — zewnętrzny kształt jako jedna zamknięta polilinia (w DXF oznaczona jako „closed”), bez przerw i zdublowanych linii.
• Otwory i frezy — okręgi o rzeczywistej średnicy; otwory przelotowe, nieprzelotowe i rowki na osobnych warstwach, a głębokości w nazwie warstwy albo w opisie, zgodnie z konwencją wykonawcy.
• Bez zbędnych elementów — wymiary, opisy i ramki usuń albo przenieś na osobną warstwę.
• Materiał i usłojenie — w zleceniu podaj płytę, jej grubość i kierunek usłojenia.

Nazwy warstw i sposób opisu głębokości każdy zakład ustala po swojemu, więc zapytaj o nie przed wysłaniem pliku. Jeśli chcesz mieć na płycie nadruk (np. UV), plik graficzny przygotowuje się osobno — format, rozdzielczość i spady ustal z wykonawcą.

Co sprawdzić w hurtowni przed zleceniem cięcia?

• Tolerancję cięcia — o ile milimetrów formatka może się różnić od wymiaru z listy. Dla porównania: karta płyty laminowanej Pfleiderer podaje dla elementów ciętych tolerancję długości i szerokości ±2,5 mm (badanie wg EN 14323), a piła w hurtowni może ciąć dokładniej — zapytaj.
• Oklejanie — jakie obrzeża są dostępne w danym dekorze, jaki klej i jaki najmniejszy wymiar formatki da się okleić na maszynie.
• Odpad — czy resztki płyty dostajesz razem z formatkami i czy rozliczenie obejmuje cały arkusz.
• Termin i transport — kiedy formatki będą gotowe, jak są pakowane i oznaczone (etykiety z nazwą elementu ułatwiają montaż).
• Jedną partię — zleć wszystkie elementy w jednym dekorze naraz. Karty techniczne płyt uprzedzają, że między partiami mogą wystąpić niewielkie różnice odcienia.
• Kartę techniczną płyty — klasę (np. P2 lub P3) i zapis o emisji formaldehydu.

Koszt zlecenia zależy m.in. od liczby arkuszy i cięć, metrów obrzeża i jego grubości, rodzaju kleju, nawierceń, frezowania CNC i transportu. Więcej w poradniku ile kosztują meble na wymiar.

Najczęstsze błędy przy zlecaniu formatek

• Pomylenie wymiaru gotowego z wymiarem cięcia — szafka wychodzi o kilka milimetrów za duża albo za mała.
• Brak kierunku usłojenia — fronty z rysunkiem biegnącym w różne strony.
• Nieoznaczone krawędzie — odsłonięta płyta tam, gdzie ją widać albo gdzie dostaje wodę.
• Obrzeże 0,8 mm na krawędzi narażonej na uderzenia, np. na froncie szuflady.
• Puszki zawiasów nawiercone po niewłaściwej stronie frontu.
• Szuflada bez luzu na prowadnice — wymagany luz podaje karta prowadnicy.
• Dokupowanie płyty po czasie — kolejna partia może mieć minimalnie inny odcień.

Jeśli nie chcesz liczyć wszystkiego sam, poproś stolarza o projekt i listę formatek — jak go wybrać, przeczytasz w poradniku jak wybrać stolarza.

Wcześniej w tej domenie

Wcześniej pod tym adresem działała strona innej firmy. Swoje umowy i zamówienia obsługuje ona sama, a jej dane są na fakturze albo w umowie. Adresy e-mail w domenie meblewymiarowe.pl już do niej nie prowadzą.