Terminy stolarskie — słownik pojęć z projektu i wyceny mebli

Terminy stolarskie to słowa, które padają przy pomiarze, w projekcie, w wycenie i w umowie na meble na wymiar: korpus, wieniec, cokół, blenda, formatka, obrzeże, konfirmat czy metr bieżący. Ten słownik wyjaśnia je prostym językiem, w grupach: części szafki, materiały, okucia i połączenia, wymiary i wykonanie oraz umowa i odbiór. Przy wielu hasłach jest odnośnik do poradnika, który opisuje temat szerzej.

Z czego składa się szafka?

• Korpus — skrzynia szafki bez frontów i okuć: boki, wieńce, plecy i półki. Najczęściej powstaje z laminowanej płyty wiórowej.
• Bok — pionowa ściana korpusu. Do boków mocuje się zawiasy, prowadnice szuflad i półki.
• Wieniec — pozioma płyta, która zamyka korpus od góry (wieniec górny) albo od dołu (wieniec dolny). W szafkach dolnych pod blatem wieniec górny często zastępują dwie wąskie listwy.
• Plecy — tylna ściana szafki, zwykle z cienkiej płyty HDF. Usztywniają korpus.
• Półka — pozioma płyta wewnątrz korpusu, przykręcona na stałe albo oparta na podpórkach, dzięki którym można ją przestawić.
• Przegroda — pionowa płyta, która dzieli wnętrze szerszego korpusu, np. w szafie.
• Front — widoczna część szafki: drzwi, klapa albo czoło szuflady. Rodzaje frontów opisuje poradnik o frontach meblowych.
• Cokół — listwa na dole zabudowy, która zasłania nóżki szafek dolnych i przestrzeń pod nimi. Zwykle stoi w głębi, za linią frontów, żeby nie zawadzać stopom.
• Nóżki meblowe — regulowane podpory szafek dolnych. Zmiana ich wysokości wyrównuje nierówną podłogę.
• Blenda — pasek płyty w kolorze frontów, który wypełnia szczelinę między szafką a ścianą, sufitem albo drugą szafką. W narożniku pozwala otworzyć front i szufladę bez uderzania uchwytem w ścianę.
• Maskownica — panel z płyty, który zakrywa widoczny bok szafki, rurę albo przestrzeń nad szafkami. Przy nierównej ścianie albo suficie stolarz docina go na miejscu. Maskownica przy rurze gazowej powinna dać się zdjąć, bo instalację gazową kontroluje się co roku.
• Słupek — wysoka szafka od podłogi, np. na piekarnik, lodówkę albo zapasy.
• Cargo — wysuwany kosz w wąskiej szafce, zwykle na butelki i przyprawy.
• Szafka narożna — szafka w narożniku zabudowy. Żeby rzeczy w jej głębi nie przepadały, dostaje okucie wysuwane albo obrotowe.

Materiały i krawędzie

• Płyta wiórowa laminowana — płyta z wiórów drzewnych sklejonych żywicą, pokryta dekoracyjną powłoką. To najczęstszy materiał korpusów. Rodzaje płyt porównuje poradnik płyta meblowa.
• P2 i P3 — typy płyty wiórowej według normy EN 312, w Polsce PN-EN 312. P2 to płyta do mebli w warunkach suchych, a P3 — płyta do warunków wilgotnych, np. na meble łazienkowe. Płyta P3 nie jest jednak wodoodporna, dlatego jej krawędzie i otwory trzeba zabezpieczyć.
• MDF — płyta z drobnych włókien drzewnych, gładka i jednorodna, więc łatwo ją frezować i lakierować. Robi się z niej m.in. fronty. MDF.H to jej odmiana do warunków wilgotnych.
• HDF — cienka, twarda płyta pilśniowa, z której robi się plecy szafek i dna szuflad. Karta techniczna płyty HDF firmy Pfleiderer podaje grubości 3 i 5 mm.
• Sklejka — płyta z cienkich warstw drewna sklejonych tak, że włókna kolejnych warstw biegną w poprzek siebie.
• Fornir — cienki płat prawdziwego drewna naklejony na płytę, np. na MDF. Daje wygląd drewna na równej, stabilnej płycie.
• Laminat HPL — twarda płyta laminatu wysokociśnieniowego, którą okleja się blaty i fronty. Kompakt to gruba płyta w całości z warstw takiego laminatu, bez płyty wiórowej w środku. Tam, gdzie woda chlapie bezpośrednio, wybiera się kompakt HPL.
• Dekor — wzór i kolor powierzchni płyty, np. biel, beton albo dąb.
• Usłojenie — kierunek słojów w dekorze drewnopodobnym. Podaje się go przy zamawianiu formatek, żeby słoje na sąsiednich frontach biegły w tę samą stronę.
• Obrzeże (okleina krawędziowa) — taśma z tworzywa albo forniru, którą okleja się krawędź płyty. Grubość obrzeża i rodzaj kleju, np. EVA albo PUR, opisuje poradnik o formatkach.

Okucia i połączenia

• Okucia — elementy, które łączą części mebla i pozwalają go otwierać: zawiasy, prowadnice, podnośniki i uchwyty. Opisuje je poradnik o okuciach meblowych.
• Zawias puszkowy — zawias osadzony w okrągłym otworze wywierconym we froncie. Zawiasy reguluje się zwykle w trzech kierunkach: na boki, w pionie i w głąb, tak jak opisuje swoje zawiasy np. Blum. Regulacją wyrównuje się szczeliny między frontami.
• Cichy domyk — hamulec, który spowalnia front albo szufladę na końcu zamykania.
• Prowadnica — szyna, po której wysuwa się szuflada. Pełny wysuw oznacza, że szuflada wysuwa się na całą głębokość.
• Push-to-open — okucie, które otwiera front po naciśnięciu, bez uchwytu.
• Podnośnik — okucie, które unosi klapę szafki górnej i trzyma ją otwartą.
• Konfirmat — wkręt meblowy do łączenia płyt pod kątem prostym, np. boku z wieńcem.
• Kołek — drewniany walec wklejany w otwory dwóch płyt. Ustala ich położenie i wzmacnia połączenie.
• Złącze mimośrodowe — rozłączne złącze z obrotową puszką i trzpieniem, częste w meblach do samodzielnego montażu.
• Uchwyt frezowany — wgłębienie wyfrezowane w krawędzi frontu, które zastępuje osobny uchwyt.

Wymiary, projekt i wykonanie

• Pomiar ostateczny — pomiar gotowego pomieszczenia, po tynkach, płytkach i podłodze, na którym opiera się projekt wykonawczy. Jak się do niego przygotować, opisuje strona pomiary i dostawy.
• Rzut i widok — rzut to rysunek pomieszczenia z góry, a widok pokazuje ścianę z szafkami od przodu. Projekt mebli ma zwykle jedno i drugie.
• Formatka — element płyty docięty na wymiar i zwykle oklejony obrzeżem. Z formatek składa się korpus.
• Wymiar gotowy i wymiar cięcia — wymiar gotowy to wymiar elementu po oklejeniu krawędzi, a wymiar cięcia to wymiar płyty przed oklejeniem. Przy zamówieniu w hurtowni trzeba napisać, który z nich podajesz.
• Lista formatek — zestawienie wszystkich elementów z wymiarami, materiałem, usłojeniem i krawędziami do oklejenia. Na jej podstawie hurtownia albo stolarnia tnie płytę.
• Rozkrój — rozmieszczenie formatek na arkuszu płyty tak, żeby zostało jak najmniej odpadu. Liczą go programy do rozkroju.
• Frezowanie CNC — obróbka płyty na maszynie sterowanej komputerowo: otwory, wycięcia i kształty według pliku, np. DXF.
• Szczelina między frontami — wąski odstęp, który pozwala frontom otwierać się bez ocierania. Ustawia się ją regulacją zawiasów.
• Metr bieżący (mb) — długość zabudowy mierzona wzdłuż ściany. Dlaczego cena „za metr bieżący” bywa myląca, wyjaśnia poradnik ile kosztują meble na wymiar.

Umowa, odbiór i reklamacja

• Specyfikacja — lista materiałów, dekorów, okuć i sprzętu do zabudowy, która powinna być częścią umowy albo projektu.
• Zadatek i zaliczka — dwie formy wpłaty z góry. Mają różne skutki, gdy umowa nie zostanie wykonana. Różnice opisuje poradnik jak wybrać stolarza.
• Protokół odbioru — dokument, w którym przy odbiorze mebli zapisuje się zauważone usterki i termin ich usunięcia. Wady, które ujawnią się później, zgłasza się w reklamacji.
• Reklamacja — zgłoszenie do wykonawcy, że meble mają wadę albo nie zgadzają się z umową. Jak długo wykonawca za to odpowiada, opisuje poradnik jak wybrać stolarza.

Jeśli w projekcie albo w wycenie pada słowo, którego tu nie ma, poproś wykonawcę o wyjaśnienie przed podpisaniem umowy.